FANDOM



Dziadek Augustyn • Wiersz • Marcin Tarnowski
Dziadek Augustyn
Wiersz
Marcin Tarnowski

I. Wypominki

Nie byłeś dla mnie rodzinną „kotwicą”,
Ni czułym piastunem mojej młodości,
Nie byłeś wsparciem przy mnie rodzicom -
Mi adwokatem wobec ich młodości,
Ani mi losów swych nie przybliżyłeś,
Ni mnie o życiu nie nauczyłeś czego... -
Zbyt: krótko , daleko . . innym . . . żyłeś! [1]
Mimo to Twój czar! nie wiem co innego?
Wiąże mnie do Cię jak pąk do korzenia...
Czy to jak schnących roślin pociąg do wód?
Do ścieżki, twarzy, osoby, imienia...
Nic nie da?! Lecz „przypadków nie ma”, to cud!

II. Hel

Jak to było iść gdzie drugi NKM [2]
Z dalmierzem w okop na skrzyżowaniu
Szosy z torem kolejowym, świtem
Pierwszego września po bliskich żegnaniu?
Przed pierwszą i główną linię obrony:
„Sęp”, „Saragossa”, „Sabała” i „Sokół” –
Ciężkie schrony jej przebieg był znaczony. [3]
Między nią a przekop mierzei… – cokół?
Gorąco w takich miejscach na wojnie…
I tam tygodnie aż do października
Dowódca. Czy był podporą spokojnie?
W nerwach? z relacji nie wynika?

III. Niewola

Zaraz wzięcie do jeńców i ucieczka, [4]
Próżne! podpisu folkslisty żądanie; –
Konfiskata firmy, w domu nie mieszka…
Długie po znajomych się ukrywanie.
Gestapo… Arbeitsdienst… do Deutsche Werke. [5]
Znowu! odmowa podpisu folkslisty, – [6]
Wywieźli do lagru „Udet” na Jersey – [7]
Trudne warunki… zmarłych długie listy –
Przeszło rok, później we Francji lagry:
Aire, patrzę wśród map: Latigan, Bremeux (?) [8]
Do początku września czterdzieści cztery. [9]
Zdjęcia niestraszne… lecz jak Ci tam było?

IV. Wyspy

Ucieczka do Montreuil-sur-Mer do wojska
Kanady, stamtąd przez Dieppe do Anglii,
Do polskiej żandarmerii, [10] – kolegów paczka
Często wokół niego na fotografii,
Choć nikt wielki – dowódca posterunku.
Szkolił się, znów zaczął służyć przy dziale, –
Już był koniec wojennego porządku.
Część musiało zostać na stałe… Ale,
Co raz mu się bliscy koszmarem śnili
I zbierało się na modlitwy i wiersze
Chciał domu i by inni powrócili; –
Wrócił w kwietniu czterdzieści sześć [11] jeszcze.

  1. Opis ról społecznych dziadków za: Teresa Rostowska Rozdział 4. „Rola dziadków we współczesnym systemie rodzinnym”, str. 74-88; i Karoliny Appelt rozdział 5. „Relacje międzypokoleniowe w rodzinie: rola dziadków w percepcji wnuków w wieku szkolnym”, str. 89-104, w: Teresa Rostowska, Aleksandra Lewandowska-Walter (redaktorki) „Psychospołeczne konteksty relacji rodzinnych”, wyd. Difin, Warszawa, 2019.
  2. Jako bosmat (bosmanmat) w 2-gim Morskim Dywizjonie Artylerii Przeciwlotniczej, wedle jednej z relacji jako zastępca dowódcy plutonu.
  3. Na podstawie wspomnienia dowódcy plutonu przeciwlotniczych karabinów maszynowych starszego bosmana Ludwika Wilczyńskiego.
  4. 2 października i w nocy z 2 na 3 października 1939.
  5. Do Deutsche Werke w Gdyni, jako robotnik przymusowy przy rozładunku węgla.
  6. Po odezwie Gaulaitera Forstera do ludności zamieszkałej na terenie gubernatorstwa Gdańskiego w sprawie przyjęcia obywatelstwa niemieckiego i podpisania folkslisty. Chociaż podawane są też inne powody: słuchanie komunikatów rozgłośni zagranicznych i szerzenie propagandy przeciw władzom niemieckim.
  7. 2 sierpnia 1942.
  8. Dwie ostatnie nazwy miejscowe trudne do odczytania, stąd ich odczytanie niepewne. Co się tyczy dwóch pozostałych miast to trudno je znaleźć. Zastanawiam się dlaczego. Możliwa odpowiedź jest taka, że nazwy były podawane ustnie a zapisywane przez drugą albo i trzecią osobę, prawdopodobnie były potwierdzane ale ustnie, stąd możliwość przeinaczeń. W dodatku musimy brać możliwość, że gdzie były obozy dowiadywał się od Niemców a nie z mapy ani od Francuzów, co dodatkowo każe brać pod uwagę niemieckie nazwy miejscowości francuskich w czasie II wojny Światowej. Zatem poszukajmy nazw podobnych do: Latigan i Bremeux w okolicy Boulogne-sur-Mer októrym wspomina Augustyn w swojej relacji. Otóż: na południowy zachód od Boulogne leży Le Touquet, a na północny-zachód Wimereux. Miejscowość Montreuil gdzie Augustyn uciekł znajduje się południowy-zachód od Le Touquet. Nie jestem pewien czy w tych dwóch miejscowościach były obozy pracy przymusowej, relacja mówi jedynie o pracy przymusowej przy budowie umocnień.
  9. Ucieczka nastąpiła w czasie silnego bombardowania w nocy z 1 na 2 września 1944, do wojsk kanadyjskich dotarł jednak dopiero 6 września 1944.
  10. Od 15 września 1944.
  11. Jedna z relacji podeje datę dzienną: 11 kwietnia 1946.


Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.