FANDOM



Do Pana de Chateaubriand • Wiersz • Victor Hugo • przeł. Marcin Tarnowski
Do Pana de Chateaubriand
Wiersz
Victor Hugoprzeł. Marcin Tarnowski
Uwagi tłumacza: Oryginał wiersza został opublikowany we francuskiej wersji Wikisource: À M. de Chateaubriand.
Wiersz pisany 7 czerwca 1824 roku. To znaczy dzień po dymisji Fr. R. de Chateaubrianda ze stanowiska ministra spraw zagranicznych Francji, które piastował od 1 stycznia 1823 do 6 czerwca 1824. Dymisja miała związek z brakiem poparcia dla projektu ustawy premiera Jeana Villèle’a, Chateaubriand powiedział przy dymisji: „Byłem szczerym przyjacielem pana Villèle’a, pozostanę jego nieprzejednanym wrogiem.”

François-René de Chateaubriand

François-René de Chateaubriand pędzla Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson, obraz z roku 1811.


Nie męczymy drzew bezpłodnych i uschłych;
tylko te są bite kamieniem, których czoło wieńczy korona owoców złotych.
Abenhamed.

I

Toż, Chateaubriand, [1] statek chwały,
Któremu pragnąć huragany raczej niż zefiry.
Toż gwiazdy, lśniący królowie nieba,
Światy wulkanów rzucone pośród światów innych,
Które lecą wśród głębokiej nocy,
Czołami zdobne w ognie, co pochłaniają ich skrzydła.

Geniusz ma wszędzie symbole wzniosłe.
Jego ulubieni faworyci ofiarami są zawsze,
I muszą w niepowodzeniach błyszczeć, jak lubimy;
Wybitny żywot jest na burze narażony;
Błyskawice mają gromy, niebo chmury
Które wstrzymują tylko wielkie góry!

Tak, każde wielkie serce ma prawo w niedolach wielkich;
Przez duchy, że los ratuje od ustaw pospolitych
To jest haracz czci przez ziemię płacony.
Wielki człowiek cierpiąc urasta do rangi prawych.
Z chwały jego skarbów wspaniałych
Nic, nie jest piękniejsze niż wawrzyn zdruzgotany!

II

Również u dworu, powiedz mi, cóż czyniłeś ty?
Czyś nie szlachetnym dzieckiem sztormowej dziedziny
W którym żaden zły los zdziwienia ni wady nie znajdzie,
Z tych przyjaciół królów, [2] rzadkich w burzy,
Którzy nie potrafią chwalić nie narażając swej głowy,
Co nadskakują na szafocie?

Czyż nie jest chwila gdy panujący wrócił na szczyt?
Czyż nie jest czas potęgi i świąt,
Kiedy łaska nad takie się pochyla czoło.
Trzeba fali w gniewie, rafy i mrocznej nocy
Żeby pilot który żałosny
Rzucił ku zbawiennej latarni wdzięczne oko.

Śmiało, poświęć się jak gdy były podboje,
Ręka olbrzyma zaciążyła na twej głowie;
I, ilekroć w odmętach przełomami powodowana,
Drżąca ojczyzna błądziła w upodobaniu zbrodni,
Miała za oparcie o krawędź otchłani
Twoje czoło, które się nie ugina.

III

Masz całej wsparcie Francji jednomyślne
Niech więc się spełni twe przeznaczenie wspaniałomyślne!
Każdy plecami do swojej chwały jest liczony.
Kiedy los cię uderzy, podziękować mu trzeba,
Ty któremu widzimy każda niełaska
Upadnij wyżej jeszcze niż byłeś wyniesiony!

7 czerwca 1824


Przypisy

  1. François René de Chateaubriand (1768-1848),
    • Był czołowym pisarzem wczesnego romantyzmu, („Przygody ostatniego z Abenserażów”);
    • Politykiem francuskim, (m.in. ambasadorem w Berlinie od 1820, i w Londynie od 1821, a wreszcie ministrem spraw zagranicznych Francji od 1 stycznia 1823 do 6 VI 1824, w tym okresie zainicjował zakończoną sukcesem interwencję w Hiszpanii w obronie Ferdynanda VII), zdymisjonowany został 6 VI 1824 pod pretekstem, że nie poparł projektu ustawy o konwersji rent państwowych autorstwa swego przełożonego Jeana Baptiste'a de Villèle’a (1773-1854; premiera w okresie 14 grudnia 1821 – 4 stycznia 1828) a popieranego przez hr. D’Artois (od r. 1824 króla Karola X Bourbona) i przeszedł do opozycji liberalno-konserwatywnej, po r. 1830 zrezygnował z życia publicznego na rzecz literatury.

    Chateaubriand był także:

    • podróżnikiem, jeździł m.in. do Ameryki („Le voyage en Amérique”) i przez Włochy, Grecję i Turcję do Ziemi Świętej, („Podróż z Paryża do Jerozolimy”), zwracają uwagę jego opisy przyrody;
    • przeciwnikiem encyklopedystów i apologetą chrześcijaństwa, („Duch wiary chrześcijańskiej”, „Atala i Rene” , „Męczennicy Dioklecjana”);
    • pamiętnikarzem („Pamiętniki zza grobu”).

    Co do związków z Polską, to po roku 1800 był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. (Przypis na podstawie: „Wielka Encyklopedia Powszechna PWN”, tom 2 (Bli-Deo), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1963, str. 392-393.)

  2. Fr. R. de Chateaubriand należał od r. 1800 do zagorzałych rojalistów, i przeciwników Napoleona I (pamflet „O Buonapartym i Burbonach” z r. 1814). (Przypis na podstawie: „Wielka Encyklopedia Powszechna PWN”, tom 2 (Bli-Deo), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1963, str. 392-393.)


Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.